મિચ્છા મિ દુક્કડમ

♥ પંચમ શુક્લ

ઓણ સાલની પૂરી થઈ છે બાઝાબાઝી,
આવ પતાવટમાં કરી લઈએ માફામાફી.

બે’ક ઘડીની ઊજવી લઈએ સારાસારી,
મન છટકે કે પાછા કરીએ મારામારી.

મૌન રહીને થૂંક ગળીને અપવાસી થઈ,
અઠ્ઠઈ ઊતરે વહોરી લઈએ ચાખાચાખી.

ગાયની ફરતે ગૌરવ ગાને ગરબા લેતા,
ક્રમણ-ભ્રમણમાં ખેલી લઈએ કાપાકાપી.

દસે દિશાના અંબર વીંટી પરવરીએ ને,
ભરી બજારે મચવી દઈએ નાસાનાસી.

4/9/2016

મિચ્છા મિ દુક્કડમ – मिथ्या मे दुष्कृतम्  – મારું દુષ્કૃત્ય મિથ્યા થાઓ. પરસ્પર માફી માગતાં બોલાય છે.

પતાવટ – તોડ, સમાધાન

વહોરવુ – અન્નની ગોચરી કરવી, સંઘરવું., સ્વીકારવું, માથે જોખમ લેવું

ખેલવું – શિકાર કરવો, જુગાર રમવો, યુક્તિ કે પ્રપંચથી કાર્ય કરવું, ક્રીડા કરવી, તમાસો કરવો, ભૂતની અસરથી કોઇનું માથું ડોલવું

મચવવું – ‘મચવું’નું પ્રેરક – ભરચક દશામાં થવું, લડાઈમાં કોઈની સામા મંડ્યા રહેવું, તાનભેર ચાલી રહેવું કે લાગુ રહેવું, છવાઈ જવું, ફેલાવું,

દિગંબર – દિશાઓરૂપી વસ્ત્રવાળું, નગ્ન.

પરવરવુ – ચાલતાં નીકળવું, સિધાવવું (પગથી)

નોંધઃ આ પદ્યને બૃહદ લૌકિક, સામાજિક અને રાજકીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં ઉકેલવા વિનંતિ.

માને માથે શોકય આણે

♥ પંચમ શુક્લ

એક મૂઠી જોડણી,
ખાંડી એક એના ધણી.

આમ પંપાળે હળુ,
આમ લે ચૂંટી ખણી.

ખેડમાં ખાતર ભરે,
ખાલી રાખે ઓરણી.

ગામને વહેંચે ગરથ,
ગાંઠ વાળી ને ગણી.

મા-ને માથે શોકય આણે,
પારકી મા-એ જણી.

જૂન ૨૦૦૭

– નેટ પર ચગેલા ઊંઝા-જોડણી-પ્રચારના અતિરેકની સામે એક હળવી  કૃતિ.

ગામ આખું ગઝલના ચાળે છે!

♥ પંચમ શુક્લ

ડોઢડાહ્યો બસ એજ ન્યાળે છે,
ગાંડપણ કોના કોના ફાળે છે?

શબ્દ ચટકે હરેક રુંવાડે,
મૌન સંપૂર્ણ આમ એ પાળે છે!

હાથ એક એનો ટંકશાળે છે,
થોડો નવરો બીજો કપાળે છે. 

નાની નાગણ શી વાધરી પગમાં,
દંશ દીધા વિનાય ઢાળે છે.

થઈ ગયાં ખેતરો ખળાં જંગલ,
ગામ આખું ગઝલના ચાળે છે!

21/3/2013

જીન ઉવાચ …

♥ પંચમ શુક્લ

ઢોર વિચારે ઢાંખર એટલે શું?
કંકર પણ ક્યે શંકર એટલે શું?

ગર્દભ ઘોડું ને ઘોડુ ગધેડું-
સમજાણું; પણ ખચ્ચર એટલે શું?

પડ્યો પવન ફુગ્ગા ને પાંદડાને-
પૂછે
છે કે અધ્ધર એટલે શું?

એક હાકોટે શબ્દ બેલડી થઈ-
મૂંગી; પણ ક્યેઃ મંતર એટલે શું?

ણવકાર ભણી કાઉસગ્ગને ક્ષણ-
જીન ઉવાચઃ પુષ્કર એટલે શું?

૧૩-૦૨-૨૦૧૦

બંધન

 પંચમ શુક્લ 

ગરજવાનને અક્ક્લ સાથે બાંધી દીધો,
ગાંધીવાદીને ખદ્દર સાથે બાંધી દીધો!

‘અણુ અણુમાં વ્યાપ્ત’ કહી ઉઘાડે છોગ,
વિશ્વંભરને પથ્થર સાથે બાંધી દીધો!

આંગળીઓએ રમત રમીને કેવો લપેટ્યો?
અંગૂઠાને ચપ્પલ સાથે બાંધી દીધો!

ચપરાસી શો ચાંપ દબાવી ફરતો રાખ્યો, 
પવન-જનકને છપ્પર સાથે બાંધી દીધો!

વરસો સુધી  ભટકાયાનું યાદ અપાવે,
ઘોબો કેવો ટક્કર સાથે બાંધી દીધો !?

૧૦/૫/૨૦૧૦

 

કેટલામું દિલ્હી?

♥ પંચમ શુક્લ

સાવરણીએ ઝપટાયેલો જરકશી જામો જોઈ લો!
ગિલેટ જેમ જ ગરી ગયાં સોનેરી નામો જોઈ લો!
ભીમનું ભાણું હળવું કરતો શકુનિ-મામો જોઈ લો! 
તેડું તમાશાનું છે - મૂકી પડતાં કામો - જોઈ લો!
બૂંધિયાળ આડો ઊતરેલો બિલ્લો-ઓબામો જોઈ લો!
"રઘુપતિ રાઘવ..." રાખ વડે ઊટકાતાં ઠામો જોઈ લો! 

ખૂલ્લી ચકલી બંધ થશે શું ભડભડ બંબો બૂઝશે? 
આખું કોળું શાક મહીં શું જતાં જતાં યે બચી જશે? 
મુનશી ને કોઠારી જેવો નિપુણ રામો જોઈ લો!
પાણીમાં પતાસાં તળતો ખાનસામો જોઈ લો!
સાવરણીએ ઝપટાયેલો જરકશી જામો જોઈ લો!
"રઘુપતિ રાઘવ..." રાખ વડે ઊટકાતાં ઠામો જોઈ લો!

સડસઠ ઉંબર ઠેક્યા કેડે અડસઠ તીરથ જાતરા,
ત્રણનું ત્રેખડ સૂન શિખરનાં રચે ચઢાણો આકરાં,
કાશીને કરવત મેલાવે એવો વિસામો જોઈ લો!
(શું) મફલર બુનનારો કેળવશે હાડચામો ? જોઈ લો! 
સાવરણીએ ઝપટાયેલો જરકશી જામો જોઈ લો!
"રઘુપતિ રાઘવ..." રાખ વડે ઊટકાતાં ઠામો જોઈ લો!

11/2/2015

* "નિરીક્ષક", 16 ફેબ્રુઆરી 2015માં પ્રકાશિત 

ps-feb-2015

એ અદીઠ કશું

♥ પંચમ શુક્લ

અદીઠ રૂપ એનું એવું રણઝણાવી જતું,
અમીટ દૃષ્ય, પલક જેમ પટપટાવી જતું.

ઉઘાડાં હોય દિવસ, રાત, બારેમાસ છતાં,
હવાનું ઝોકું બધાં દ્વાર ખટખટાવી જતું.

ધરાને રંધ્ર ટપકતાં ગગનનું વ્હાલ સ્વયં,
આ રોમ રોમ લીલા સ્પંદ લસલસાવી જતું.

હસાવી જાય ઘડીમાં રડાવી જાય વળી,
લઈને ખોળે એનાં એજ થપથપાવી જતું.

કસોટી પણ કરે એ એટલી જ ટાઢકથી,
શરીરે દાહ દઈ દાંત કડકડાવી જતું.

૨/૮/૨૦૦૯

છંદોલય – લગાલ ગાલલગા ગાલગાલ ગાલલગા

પન્નગ

♥ પંચમ શુક્લ

એ ઉપરથી સ્નિગ્ધ, સાલસ, સંત ને સંમોહી લાગે,
શબ્દ પણ એવા પ્રયોજે  કે નગદ નિર્મોહી લાગે.

એ નમે, વંદે, વખાણે- સ્પર્શ પણ કોમળ કરે,
ભોણમાં સરકે કે એનું ભૂરું થાતું લોહી લાગે.

મે ૨૦૧૦

પન્નગ: સર્પ –> પદ્ ( પગ ) + ન ( નહિ/વગર ) + ગ (ગમન કરનાર )

પંડને ચડાવી કાંધ

♥ પંચમ શુક્લ

પગ-પછાડ ઘુરઘુરાટ ને છીંકોટ છીંક,
આંખ ઝીણી, પુચ્છ ઊંચું, ધારદાર ઢીંક.

ભૂત-પ્રેત, ચંડ-મુંડ ઊંધ-મૂંધ ઝીંક,
ત્રાડ પાડ ને ભગાડ બાર ગાઉ બીક.

ફરફરે શિખા, ખભે જનેઉ, હોઠ જાપ,
આ બધાં અમોઘ અસ્ત્ર કે ફકત પ્રતીક?

કર્મકાંડ, ધર્મધાડ, વેવલો વદાડ,
આત્મરાગે રત થવાનો માર્ગ ક્યાં છે ઠીક!

ડગડગે ડગર, પસીને ન્હાય રેબઝેબ,
પંડને ચડાવી કાંધ ચાલતો પથિક!

માર્ચ/એપ્રિલ ૨૦૦૯

છંદોવિધાનઃ ગાલ ગાલ ગાલ ગાલ ગાલ ગાલ ગાલ

કૃતક ગતકડાઓમાં

♥ પંચમ શુક્લ

નિત્ય કૃતક ગતકડાઓમાં સમય બગાડ મા,
માણ રમત, રમકડાઓમાં સમય બગાડ મા.

શ્વાસ ઊંડા લઈ અને તું ફેફસાને તર કરી દે,
કાગઝી આ ફરકડાઓમાં સમય બગાડ મા.

કાં હસી લે ખડખડાટ, કાં મૂકી દે પોક તું,
હોઠ-બીડ્યાં-મરકડાઓમાં સમય બગાડ મા.

રોજ રચે છે સમાજ એક નવી વિટંબણા,
શીખ લઈ લે, સબકડાઓમાં સમય બગાડ મા.

છે જ સુખનવર ભલા તું વ્યર્થ ના ઉડાડ થૂંક,
તર્ક પીતા તરકડાઓમાં સમય બગાડ મા.

૧૭/૭/૨૦૦૯

છંદોવિધાનઃ ગાલલગા ગાલગાલ ગાલગાલ  ગાલગા