પરંપરાના શાગિર્દની ગઝલ

♥ પંચમ શુક્લ

ગયો ઇસ્લાહ લેવા ને હતા ઉસ્તાદ પણ હાજર,
ગડી વાળેલ ગઝલો તોય રહી ગઈ જેબની અંદર.

હૃદયમાં મંદાક્રાંતા ને શિખરિણી શ્વાસમાં તો પણ,
કલમ પકડું ત્યાં લાગે છે લગાગાગાનો ભારે ડર.

ભલું થાજો આ મહેફિલનું નથી જેમાં કોઈ શ્રોતા,
કરે ચુપકીદી મારી, મારા હર અશઆરનો આદર.

વકાસેલું વદન મારું; હું મારા દિલમાં નીરખું છું,
નથી હું લાગતો પંડિત, નથી હું લાગતો શાયર!

પ્રભુ! ના કોરડો વીંઝો લથડતા બાળની ઉપર,
બિછાવો છંદનો ખોળો નીતરતો ભાવ છે સાદર.

૨૬-૦૧-૨૦૧૦

છંદોવિધાન: લગાગાગા લગાગાગા લગાગાગા લગાગાગા

Advertisements

27 Comments

  1. Posted ઓગસ્ટ 1, 2010 at 1:04 એ એમ (am) | Permalink

    આ ગઝલ તો મારા માટે જ લખાઈ હોય તેવું લાગે છે.સુંદર!

  2. Posted ઓગસ્ટ 1, 2010 at 5:50 એ એમ (am) | Permalink

    આવી સુંદર રચના લઈને આવ્યા છો ને કહો છો-

    ગયો ઇસ્લાહ લેવા…..

    લગાગાગા ના ચાર આવર્તનો ગઝલને સુંદર લય આપે છે.

    અભિનંદન પંચમભાઈ

  3. રાકેશ ઠક્કર, વાપી.
    Posted ઓગસ્ટ 1, 2010 at 6:16 એ એમ (am) | Permalink

    ખૂબ સરસ રચના. આ શેર બહુ જ ગ્મ્યો.
    હૃદયમાં મંદાક્રાંતા ને શિખરિણી શ્વાસમાં તો પણ,
    કલમ પકડું ત્યાં લાગે છે લગાગાગાનો ભારે ડર.

  4. pragnaju
    Posted ઓગસ્ટ 1, 2010 at 1:51 પી એમ(pm) | Permalink

    ખૂબ સ રસ

    આ શેર બહુ જ ગ્મ્યો.
    વકાસેલું વદન મારું; હું મારા દિલમાં નીરખું છું,
    નથી હું લાગતો પંડિત, નથી હું લાગતો શાયર!

    પ્રભુ! ના કોરડો વીંઝો લથડતા બાળની ઉપર,
    બિછાવો છંદનો ખોળો નીતરતો ભાવ છે સાદર.
    યાદ આવે
    એકવાર અમીર ખુસરો બાદશાહ સાથે બંગાળના પ્રવાસે ગયા હતાં. ત્યાં તેમને પોતાના ગુરુ નીઝામુદ્દીન સાહેબના અવસાનના સમાચાર મળ્યા. તેથી તેમણે બાદશાહ પાસે તુરત દિલ્હી જવાની રજા માંગી.બાદશાહે તેમને રજા ન આપી. એક પળનો પણ વિચાર કર્યા વગર તેમણે બાદશાહને સંભળાવી દીધું,
    “ હું આ જ પળથી આપની નોકરીમાંથી મુક્ત થાઉં છું.”
    અને બાદશાહની ઉંચા પગારની વગદાર નોકરી ત્યાગી તેઓ દિલ્હી પહોંચી ગયા. પણ ત્યારે તો ગુરુને દફનાવી દેવામાં આવ્યા હતાં.એટલે ગુરુની કબર પાસે તેઓ ખુબ રડ્યા. રડતા રડતા તેઓ મૂર્છિત થઈ ગયા. ભાનમાં આવ્યા ત્યારે સૌ પ્રથમ કાર્ય તેમણે પોતાની સમગ્ર મિલકત ગુરુના નામે ગરીબોને વહેચી દેવાનું કર્યું .અને કાળા વસ્ત્રો ધારણ કરી ગુરુની મઝારની ખિદમતમા લાગી ગયા. ગુરુની મઝાર પર આખી ઝીન્દગી તે એક જ સાખી ગાતા રહ્યા,
    “ ગોરી સોએ સેજ પર, મુખ પર ડાલે ખેસ
    ચલ ખુસરો ઘર અપને , સાંજ ભઈ ચહું દેશ”
    અર્થાત ગુરુના અવસાનથી જીવનની સંધ્યા થઈ ગઈ છે. જીવન અંધકારમય થઈ ગયું છે. બસ હવેતો ઉપરવાળાના ઘરે જવાનો સમય પાકી ગયો છે.
    આ જ સાખી રટતાં રટતા તેઓ આ ફાની દુનિયા છોડી ચાલ્યાગયા અને ગુરુ- શિષ્યની અદભૂત પરંપરા એક મિશાલ તરીકે આપણા સૌ માટે મુકતા ગયા..

  5. Posted ઓગસ્ટ 1, 2010 at 1:51 પી એમ(pm) | Permalink

    સરસ ગઝલ થઈ ઈસ્લાહની વાત પર સ્મિત આવ્યુ ચહેરા ઉપર..
    સપના

  6. himanshupatel555
    Posted ઓગસ્ટ 2, 2010 at 1:02 એ એમ (am) | Permalink

    “ભલું થાજો આ મહેફિલનું નથી જેમાં કોઈ શ્રોતા,
    કરે ચુપકીદી મારી, મારા હર અશઆરનો આદર.”
    ગુજરાતી ભાષાના ઘણા સર્જકોને આ લાગુ પડે તેમ છે…સુંદર.

  7. devikadhruva
    Posted ઓગસ્ટ 2, 2010 at 1:11 એ એમ (am) | Permalink

    અર્થ અને મર્મસભર સુંદર ગઝલ.

  8. Posted ઓગસ્ટ 2, 2010 at 4:54 એ એમ (am) | Permalink

    હઝલો બહુ ક્યાં લખાય છે? તેમાં પણ આટલી સારી? વાહ! વાહ!

    તો યે બે-ત્રણ વાત:
    ૧.
    ભલું થાજો આ મહેફિલનું નથી જેમાં કોઈ શ્રોતા,
    કરે ચુપકીદી મારી, મારા હર અશઆરનો આદર

    વાચ્યાર્થમાં હઝલ, ધ્વન્યાર્થમાં પાછી ગંભીરતા!

    ૨.
    મંદાક્રાંતા કે શિખરિણીમાં (કે અન્ય કોઈ અક્ષરમેળમાં) મેં વાંચી નથી. મને લાગે છે કે તમારા હિરોને છંદ ભણવા કરતાં સાહિત્યનો ઇતિહાસ ભણવાની વધુ જરૂર છે! 🙂 જો લખાઈ હોય તો મારે છંદ અને સાહિત્યનો ઇતિહાસ – બન્ને ભણવાની જરૂર છે. લગાગાગા, લગાગાગા! 🙂

    ૩.
    તમે RSS Feed ચાલુ કરશો તો પકડશું ગઝલને બાવડેથી
    અને ગૂર્જરી રસેથી માણશું સીધા કવિને તાવડેથી!

    (ગુજરાતીઓ, RSS Feed તે રા.સ્વ.સંઘની સાથે લાગતી-વળગતી વસ્તુ નથી! તે તો Active Bookmarks ચલાવવા માટેની ટેક્નોલોજી છે. http://en.wikipedia.org/wiki/RSS_feed )

    • Posted ઓગસ્ટ 2, 2010 at 9:40 એ એમ (am) | Permalink

      પ્રમથભાઈ

      આપના રમૂજી પ્રતિભાવ બદલ ખૂબ ખૂબ આભાર. આપનું વાંચન અને મનન મને માણવું ગમે છે. આપે પ્રેમભાવથી જે બાબતો વિશે ધ્યાન દોર્યું એ બાબતો પર …

      1. આપને આ ગઝલ, હઝલ જેટલી મઝા કરાવી ગઈ એને હું નમ્રતાપૂર્વક મારા કવિકર્મની સફળતા તરીકે લઉઁ છું. અતિગહન ચિંતનસભર ગઝલો વચ્ચે સૂક્ષ્મ હાસ્યનો કાંકરો કાઢી નાખું એ કેમ ચાલે?

      વાચ્યાર્થ , ધ્વન્યાર્થ અને વ્યક્તિવિશેષના ભાવજગતનો સાદર સ્વીકાર જ હોય.

      2. અક્ષરમેળ છંદમાં ગઝલના પ્રયોગો થયા છે. મનોજ ખંડેરિયા, રમેશ પારેખના નામ તરત જ મોઢે ચઢે છે. દા. ત. – http://www.manojkhanderia.com/?p=27 (શિખરિણી ગઝલ)
      પરંપરાનો આ શાગિર્દ (ઉર્ફે આપ કથિત હિરો) અરૂઝનો ‘અ’ પણ આળખી શકે તો બહુ. સાહિત્યનો ઈતિહાસ ભણશે તો કવિતાને બદલે પોથીમાં રીંગણાનો ઓળો કરશે.

      3. RSS Feed. આ તકનીકી બાબત વિશે બહુ ઓછી સમજ છે. મારી જાણ મુજબ એ ચાલુ હતું. ફરીથી સેટિંગ્સ જોઈ લઈશ.

      આજ રીતે મળતા રહેવાનો આનંદ છે.

  9. Vivek Kane 'Sahaj'
    Posted ઓગસ્ટ 2, 2010 at 9:21 એ એમ (am) | Permalink

    વાહ પંચમ ! बहोत खूब !

  10. Posted ઓગસ્ટ 5, 2010 at 8:42 એ એમ (am) | Permalink

    આપની બધી રચનાઓ ખૂબ સરસ છે.

  11. readsetu
    Posted ઓગસ્ટ 5, 2010 at 9:16 એ એમ (am) | Permalink

    અરે વાહ !! મજા પડી ગઇ…

    Lata HIrani

  12. Posted ઓગસ્ટ 5, 2010 at 9:36 એ એમ (am) | Permalink

    વાહ વાહ..ખૂબ સરસ ગઝલ.

  13. Posted ઓગસ્ટ 5, 2010 at 9:44 એ એમ (am) | Permalink

    છવ્વીસમી જાનેવારીએ લખેખી આ રચનાને આજ સુધી સંતાડી રાખી ?!

    હીરોનું આત્મમંથન ગમ્યું. હમણાંહમણાં પંચમ શુક્લને ઘણી જગ્યાએ વાંચ્યા…એનાય અભિનંદન !

  14. Posted ઓગસ્ટ 5, 2010 at 5:59 પી એમ(pm) | Permalink

    ખુબ સુંદર હઝલ આપ આમાંય ખિલો છો..હઝલના શેર ગઝલ કરતાય ગંભીર અસર ઉભી કરે તેય વળી હળવૂં હસાવીને..વાહ પંચમદા મજા આવી ગઈ..હુ બહુ મોડો પડ્યો…

  15. Posted ઓગસ્ટ 6, 2010 at 3:55 એ એમ (am) | Permalink

    ભલું થાજો આ મહેફિલનું નથી જેમાં કોઈ શ્રોતા,
    કરે ચુપકીદી મારી, મારા હર અશઆરનો આદર.

    વકાસેલું વદન મારું; હું મારા દિલમાં નીરખું છું,
    નથી હું લાગતો પંડિત, નથી હું લાગતો શાયર!

    પ્રભુ! ના કોરડો વીંઝો લથડતા બાળની ઉપર,
    બિછાવો છંદનો ખોળો નીતરતો ભાવ છે સાદર.

    પંચમભાઇ….સ્વયંનો અનૂભવ જ્યારે સ્વ બને છે…જ્યારે એક વેપારી માણસ હાથમાં કલમ ઉપાડે છે..ત્યારે તેને છંદ આછાંદસ,રદીફ અને કાફીયા કઇ બલાનું નામ છે,એને ખબર હોતી નથી…શબ્દો એ સ્વયંમ અનૂભૂતિ છે અને કાગળ પર જ્યારે ઉતરે છે ત્યારે એની મેળે ગઝલ કે કવિતાનાં ઉતરે છે…..પછી ધીરે ધીરે આપના મહાનુંભાવો પાસેથી શીખતો જાય છે…બિલકુલ મને એમ લાગ્યુ કે આ રચના મને સ્પર્શે છે..ગઇ કાલે આપની મોટા ભાગની રચનાઓનું રસપાન કહો કે વાંચન…કર્યુ…આપની અદભૂત રચનાઓ સાચા અર્થ અલૌકિક છે….અમે બધા તો ગલીમહોલાના શીખાવ છીએ…..અદભૂત

  16. Posted ઓગસ્ટ 6, 2010 at 11:16 એ એમ (am) | Permalink

    “કરે ચુપકીદી મારી, મારા હર અશઆરનો આદર”

    અશઆર પ્રયોજતી વખતની ક્ષણોનું સચોટ વર્ણન . આફ્રિન !

  17. chandravadan
    Posted ઓગસ્ટ 13, 2010 at 2:32 એ એમ (am) | Permalink

    વકાસેલું વદન મારું; હું મારા દિલમાં નીરખું છું,
    નથી હું લાગતો પંડિત, નથી હું લાગતો શાયર!
    >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>
    Panchambhai..Just chose these words from your NICE Gazal !
    Often when I write something “Kavya-like”this is how I feel!
    But, …I continue my Journey & continue to express my feeling from my Heart !
    Thanks, for your visits to Chandrapukar & your encouragement!
    DR. CHANDRAVADAN MISTRY (Chandrapukar)
    http://www.chandrapukar.wordpress.com
    Pancham…Hope to see you on my Blog !

  18. sudhir patel
    Posted ઓગસ્ટ 14, 2010 at 3:01 એ એમ (am) | Permalink

    Enjoyed very nice Gazal in Hazal! or vice versa!!
    Sudhir Patel.

  19. Kirtikant Purohit
    Posted ઓગસ્ટ 15, 2010 at 3:47 પી એમ(pm) | Permalink

    Every sher is worth pondering and excellent in its own right.Wah, Wah..

  20. Posted ઓગસ્ટ 15, 2010 at 10:24 પી એમ(pm) | Permalink

    શ્રી પંચમભાઈ
    વિષય ગાંભીર્યભર્યો અને કમીઓને જણાવતો પણ
    વસ્તુ સ્થિતિને આબાદ રીતે મરકાવતા તમે
    પરિસ્થિતિનો ચીતાર ગઝલમાં ઝીલી લીધો.
    આનંદ થયો.
    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

  21. Posted ઓગસ્ટ 20, 2010 at 4:42 પી એમ(pm) | Permalink

    simply enjoying your words….:)

  22. Posted ઓગસ્ટ 21, 2010 at 5:06 એ એમ (am) | Permalink

    મા.શ્રી પંચમ શુક્લાજી

    “વકાસેલું વદન મારું;હું મારા દિલમાં નીરખું છું,”
    ” ભલું થાજો આ મહેફિલનું નથી જેમાં કોઈ શ્રોતા ”
    “પ્રભુ! ના કોરડો વીંઝો લથડતા બાળની ઉપર,
    બિછાવો છંદનો ખોળો નીતરતો ભાવ છે સાદર.”

    ખૂબ સરસ ગઝલ.
    ગમી.

  23. Posted સપ્ટેમ્બર 2, 2010 at 2:29 એ એમ (am) | Permalink

    પંચમજી,
    આનંદ ભયો!!

  24. Bharat Trivedi
    Posted સપ્ટેમ્બર 15, 2010 at 9:07 પી એમ(pm) | Permalink

    ગઝલ બનવા માટેની પહેલી શરત છે તેની ગઝલિયત એટલે કે તેનો મિજાજ જે ગઝલને બીજી રચનાઓથી અલગ હરોળમાં ખડી કરી દે છે. છંદો તો ગોખી મરાય પરંતુ તેથી ગઝલ લખી શકવાની ગેરંટી મળી જતી નથી-જ. ઘણા ગઝલ ગીત કે છંદોબધ્ધ કાવ્યની જેમ લખે છે ત્યારે નીચેનો શેર લાગૂ પડતો લાગે છે. અહીં પંચમદાએ ગઝલને ગઝલની રીતે નિભાવી છે A+ ગઝલ્ !

    હૃદયમાં મંદાક્રાંતા ને શિખરિણી શ્વાસમાં તો પણ,
    કલમ પકડું ત્યાં લાગે છે લગાગાગાનો ભારે ડર.

    ભરત ત્રિવેદી

  25. kishoremodi
    Posted ડિસેમ્બર 6, 2010 at 1:46 એ એમ (am) | Permalink

    અર્થસભર કટાક્ષ

  26. કિરણસિંહ ચૌહાણ
    Posted જાન્યુઆરી 1, 2011 at 5:17 એ એમ (am) | Permalink

    સુંદર ગઝલ. ઘણાંના મનની વાત આમાં આવી ગઇ.


Post a Comment

Required fields are marked *
*
*

%d bloggers like this: