અન્યથા યમુના તટે

♥ પંચમ શુક્લ

રાત આખી પાણી આડે પાળ બાંધીએ,
ને સવારે મોજથી હોડી તરાવીએ!

પેટછૂટી વાત હો તો પેટ ખોલીએ,
પેટ સહુનું પાળીએ- ક્યાં પેટ ચોળીએ?

કોણી મારીને ભલે કુલડી બનાવીએ,
ઘી ના ઠામે ઘી ઢળે એવું જ ઢોળીએ!

ખપ પડે, શબ્દોય ઉછીના લાવી બોલીએ,
કોને કોને આપણી ભાષા ભણાવીએ?

સાંભરે! તો પ્રેમથી બંસી બજાવીએ,
અન્યથા યમુના તટે ગાયો ચરાવીએ!

૧૮/૫/૨૦૦૯

છંદ-વિધાન: ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગા

ગઝલનો બડીકો

પંચમ શુક્લ

અદબથી ઉપાડ્યો ગઝલનો બડીકો,
પીઠે ખુદ પછાડ્યો ગઝલનો બડીકો!

હતી સાવ બંજર ધરા જ્યાં હૃદયની,
લીલો ત્યાં ઉગાડ્યો ગઝલનો બડીકો!

ભલે જાત સામે ઊભી ત્રાડ પાડે,
નથી બીક, કાઢ્યો ગઝલનો બડીકો!

બીજું તો હતું શું કે તડપનને ચૂકવું?
તડપતાં બતાડ્યો ગઝલનો બડીકો!

લહૂમાં લસોટેલ સીંચી દરદ બસ,
અગન-ઝાળ ઝાલ્યો ગઝલનો બડીકો!

હવે ભેટમાં એ જ બાંધો બહાદુર,
ગણી તેગ તાણ્યો ગઝલનો બડીકો!

૨૨/૫/૨૦૦૯

બડીકોઃ લાકડીનો ટૂંકો પણ મજબૂત કટકો

છંદ-વિધાનઃ લગાગા લગાગા લગાગા લગાગા

ગઝલ લખ

♥ પંચમ શુક્લ

તું પ્રથમ પરંપરામાં પળીને ગઝલ લખ,
મેઘદૂત વાંચીને વાદળીને ગઝલ લખ.

વાતચીત શી સરળ ગઝલ ગૂંથી શકાશે,
ઢળ જરાક તુંય છંદે ઢળીને ગઝલ લખ.

આધુનિક જણાય,પણ હોય ભીતર અસલ-
એવી અનૂઠી કો તરજ પર લળીને ગઝલ લખ.

કાફિયા, રદીફ ને ગઝલિયત ઠીક છે, પણ-
સાદ તારો કાન દઈ સાંભળીને ગઝલ લખ.

ખૂબ ચાવી ચાવીને પી જજે દર્દ કકરું,
‘આહ’માં જ ‘વાહ’ શું ઓગળીને ગઝલ લખ.

પ્રેમરસ ને ભક્તિરસ બેય થી જા ધરાઈ-
ખૂબ, ત્યારે સહેજ બસ ટળવળીને ગઝલ લખ.

૧૬/૫/૨૦૦૯

છંદ-વિધાનઃ ગાલગાલ ગાલગા ગાલગા ગાલગાગા

ખગ વિવર્ણ ખેવના

♥ પંચમ શુકલ

 હું જ રહું છું મારી અંદર ને
 મારો માળો હું જ બનું છું.

 ખીલે ખોડ્યું પંખી છું હું
 લીલાં તરણાના નભમાં
 સૂકું સૂકું ઘાસ ચણીને
 પીળું પીળું ઊડું છું.

 ઝીણી ઝીણી આંખોથી
 હું રોજ પરોવું
 ભૂરાં ભૂરાં ગહન ગગનમાં
 ઘેરું ઘેરું નીલ નિમજ્જન!

 કોઈ કહે કે- કીધાં વિના પણ
 મારું ઉડ્ડયન હું જ બનું છું.

 મારું ઊડવું,
 સરવું, ઠરવું
 ને ચાતરવું
 ચિત્ત હવામાં;

 લગીર બને તો-
 પરોઢનાં ધુમ્મસની પીંછી જેવું
 ઢાંકી દેવું
 ને ઢંકાવું;

 બસ વીંધાવું ઝાકળ જેવું
 સૂર્ય કિરણનાં વિવર્ણ બાણે
 ને રેલાવું
 ઇન્દ્નધનુની કોરે કોરે
 રોજ સવારે
 રંગ રંગના ગીત ગુંજતા ટાણે.

  7/7/07

ઢાલ અને મશાલ

♥ પંચમ શુક્લ

સૂરજ તો છે

નીલરંગી રાજમાર્ગ પર ઝગારા મારતી

ઇશ્વરે તરછોડેલી ઢાલ;

જ્યારે ચંદ્ર છે

તારાઓ વચ્ચે અડવડિયાં લેતાં

એક વૃદ્ધ માણસની ઝાંખી મશાલ.

૨૦-૪-૨૦૦૯

જીવન મ્હારું

♥ પંચમ શુક્લ

કે મેં જોયું શેષ બચેલું જીવન મ્હારું,
અંત વગરનું પાર પડેલું જીવન મ્હારું.

અટકું, છટકું શ્વાસ કવનનાં શ્વાસે રાખી,
આડેધડના અર્થ ખરેલું જીવન મ્હારું.

પથ્થર કરતાં નીર છમકલાં, કારણ કૈં નૈ,
વમળોના સંઘાત સજેલું જીવન મ્હારું.

ઉત્કટ છું હું મોત મળે જો શબ્દો જેવું,
ના કોઈ વરદાન વરેલું જીવન મ્હારું.

જે જોયું એ હોય મહારું જીવન તો તો,
આખુંયે આક્ષેપ ઠરેલું જીવન મ્હારું.

૧૯૯૩

ન ઉન્મેષ કશો

♥ પંચમ શુક્લ

ન ઉન્મેષ કશો, નવોન્મેષ કશો,
નથી હર્ષ કશો, નથી ક્લેશ કશો.

બધું યંત્રવત્-જ થતું પામી ગયો,
હવે ફર્ક રહ્યો નથી લેશ કશો.

ચડી ટ્યૂબ મહીં જતો ટોળું બની,
નથી વેશ કશો, નથી દેશ કશો.

ભૂલ્યો શબ્દ પ્રથમ, પછી વાણી ભૂલ્યો,
રહ્યો મૌન તણો જ સંદેશ કશો.

નથી હલચલ કે ના રોમાંચ કશો,
અડે સ્પર્શ જરા કે આશ્લેષ કશો.

ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૯

છંદ-વિધાનઃ લગા ગાલ લગા, લગા ગાલ લગા

ટ્યૂબ: લંડનની અંડર-ગ્રાઉન્ડ મેટ્રો ટ્રેઈન

ભૂલી જવાનું ભરણું….

♥  પંચમ શુક્લ

લખન-રેખથી હરણું બાંધ,
ગામના મોઢે ગળણું બાંધ.

વંટોળ ચઢ્યો ઉખડે છે ઝાડ,
કાંડે લીલું તરણું બાંધ.

આખુ-પાખુ કાં આરોગ?
ઝીણું દળે’વું દળણું બાંધ.

બધું છોડવું નથી સહેલ,
ગાંઠે એનું શરણું બાંધ.

યાદ રાખવાનો છે ભાર?
ભૂલી જવાનું ભરણું બાંધ.

ઑગસ્ટ ૨૦૦૮

આ એની આંગળીઓ

♥ પંચમ શુક્લ

આ

એની આંગળીઓ

જાણે

ઈન્દરનું નક્કર વજ્જર,

સહેજ

પવનને પસવારે

ત્યાં ઊઠે

બંડ

બવંડર!

૨૯-૦૮-૦૮

નીલતંદ્રા મહીં

♥ પંચમ શુક્લ

નીલતંદ્રા મહીં સ્વપ્નનું પદ્મ છું,
શૂન્ય અવકાશમાં સંચર્યું પક્ષ્મ છું.

હું સમંદર નથી પણ સતત ઘૂઘવું,
કોઈ પેટાળનું વણજડ્યું અશ્મ છું.

કલરવું જે પ્રભાતે અને સાંજના,
એજ મધ્યાહ્નના સૂર્યનું નગ્મ છું.

કોઈની કાલ તો કોઈની આજ છું,
ભવ, પુનર્ભવ સકળનો પુર્નજ્ન્મ છું.

થઈ સમિધ યજ્ઞનું તપ્ત કાંચન તપું,
ઝળહળું ક્ષણ અને ક્ષણ પછી ભસ્મ છું.

૧૭-૧૨-૯૩

છંદ-વિધાનઃ ગાલગા ગાલગા ગાલગા ગાલગા

મત્લાના સાની મિસરામાં ફેરફાર મારી ગઝલોના સહૃદયી ભાવક અને વડીલ મિત્ર શ્રી  જયેશભાઈ ઉપાધ્યાયને અર્પણ.  અગાઉ સાની મિસરો આ મુજબ હતો: મ્હેંક મોતી મઢ્યું માનસર પક્ષ્મ છું. (૧૬/૬/૦૯)